19 oktober 2009 - Ter gelegenheid van het 350ste verjaardag van de Antwerpse Sint-Laurentiusparochie en het 75-jarig bestaan van het kerkgebouw vond op 15 oktober een colloquium plaats over de vraag hoe de kerken in Vlaanderen efficiënter kunnen gebruikt worden.

Tijdens de voormiddag was er aandacht voor de sacrale en pastorale betekenis van het kerkgebouw (John Martens) en toelichting bij de canoniek- en administratiefrechtelijke bepalingen met betrekking tot het gebruik, medegebruik, gedeeld gebruik, nevenbestemming en herbestemming van kerkgebouwen (professor Patrick De Pooter). In de namiddag gaven beleidsverantwoordelijken hun visie. Professor dr. Marc Dubois belichtte de mogelijkheden en moeilijkheden voor een ruimere bestemming voor kerkgebouwen en mevrouw Manderyck, adjunct van de directeur bij de Vlaamse overheid, maakte een stand van zaken op van de herbestemming van Vlaamse kerken. Philip Heylen, schepen van cultuur, toerisme en erediensten, boog zich over de toekomst van de Antwerpse kerken.

Mgr. Bonny, bisschop van Antwerpen, belichtte de visie van zijn bisdom. Hij formuleerde enkele aanbevelingen en belangrijke aandachtspunten. "Liturgie vereist een aparte ruimte en het sacrale gedeelte van een kerkgebouw vraagt steeds eerbied en respect. Een gebouw en zijn bestemming zijn nauw met elkaar verbonden. Men kan dit moeilijk scheiden. Het is zeer moeilijk een kerkgebouw een andere bestemming te geven zonder iemand voor het hoofd te stoten. Steeds moet gezocht worden naar de beste manier om de mens ten dienste te staan."

Indien toch voor herbestemming gekozen wordt, pleit de bisschop ervoor in kerken activiteiten onder te brengen die de stilte respecteren, zoals een bibliotheek, sociale dienstverlening, een gezondheidscentrum of zelfs een columbarium, zoals in een kerk in Erfürt. Een kerk omvormen in een moskee vindt de bisschop geen vruchtbare oplossing: "Een gebouw past bij de eigen religieuze traditie en cultuur. Bij een andere geloofscultuur met andere regels, past een ander gebouw." De bisschop wijst op de gevolgen van een eventuele omvorming tot moskee: alle figuratieve voorstellingen, zoals beelden, symbolen, glasramen,... moeten verwijderd worden. Bovendien zijn onze kerkgebouwen gericht naar het oosten, moskeeën naar Mekka. "Men zou de as van de kerken volledig anders moeten richten, wat bijna onmogelijk is." De omvorming kan bovendien weerstand oproepen bij de buurt en spanningen met zich meebrengen, zowel politiek als binnen de gemeenschappen. "Daarom is dit geen goede oplossing."

De bisschop beklemtoont de meerwaarde van kerkgebouwen: "Lege kerkgebouwen zijn beslist zinvol en zeer kostbare plaatsen temidden van de drukte van bijvoorbeeld een stad. Tekst, beeld en een passende inrichting hebben een eigen betekenis, ook voor de zoekende mens. Kerken zijn bovendien toeristische plekken." De bisschop erkent dat er meer creativiteit aan de dag kan gelegd worden binnen de kerkgebouwen, maar tegelijk moet erover gewaakt worden dat geen mensen gekwetst worden. "Afbraak is beter dan onbestemd behoud van het gebouw, maar elk gebouw is anders en vraagt overleg met de lokale overheid."

Bron: Kerknet (Luc & Aline Aerts)