Religieus Erfgoed Vlaanderen

Startpagina Religieus erfgoed
Erfgoed in breedbeeld

Wat is erfgoed in breedbeeld?

Hier worden meerdere verwante objecten gepresenteerd rond een thema (periode van het kerkelijk jaar, iconografie, stijl, kunstenaar, gebruik...). De uitgewerkte thema's, waarvan er telkens één op de startpagina wordt geplaatst, worden hier bewaard.


Sint-Maarten: een gulle gever
Wie nog nooit gehoord heeft over Sint-Maarten, Sint-Maartensoptochten of Sint-Maartenvuren komt alvast niet uit de buurt van Mechelen, want daar kent deze heilige man nog steeds een zeer levendige verering met kinderen die verkleed van deur tot deur gaan en Sint-Maartensliederen zingen in ruil voor wat lekkers. Ook elders in Vlaanderen en Nederland is Sint-Maarten geen vreemde. (Meer...)
Aartsengelen, gezanten van God
De zomer heeft zijn tijd gehad en maakt nu plaats voor de kleurenpracht die de herfst in petto heeft. Met wat geluk kunnen we op dit moment nog genieten van een mooie nazomer of een ‘Sint-Michielszomer’. Want in deze periode wordt het feest van Sint-Michiel of Michaël gevierd, een van de aartsengelen of ‘gezanten van God’. (Meer...)
Liturgisch kantwerk uit abdijen en kloosters
Kant maken is recent door Vlaams Minister van Cultuur Joke Schauvliege opgenomen in de Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed. Kant werd bij uitstek gebruikt voor het opsmukken van kerkelijk linnen en was voor menig klooster een belangrijke bron van inkomsten. Een goede reden om het liturgisch kantwerk in de CRKC-collecties eens in de kijker te zetten. (Meer...)
Liefde gaf u duizend namen
Dezer dagen staat Maria weer net iets meer dan anders in de belangstelling. Meimaand is Mariamaand en dat al eeuwenlang. Als moeder van Christus is ze een sleutelfiguur in het christelijke geloof en werd ze ontelbare keren afgebeeld in kunstwerken. In de loop van de eeuwen ontstonden zo typische voorstellingen van de Maagd Maria, vaak gekoppeld aan een eindeloze lijst titels en benamingen. (Meer...)
Pieter-Jozef Verhaghen. In het spoor van Rubens
Pieter-Jozef Verhaghen (1728-1811) wordt de laatste vertegenwoordiger van de Vlaamse late barok in de Zuidelijke Nederlanden genoemd. Hij was bij uitstek een schilder van religieuze voorstellingen, gemaakt in opdracht van kerken en abdijen. In 2011 is het 200 jaar geleden dat de kunstenaar stierf. (Meer...)
2 februari : het feest van Maria Lichtmis
Kinderen smullen op deze dag van een bordvol pannenkoeken, de Leuvense studenten genieten van een lesvrije dag en er worden kaarsenprocessies gehouden. Waar komen deze gebruiken vandaan? (Meer...)
Heiligen in veelvoud
Gipsen beelden zijn misschien wel de meest verspreide en bekendste vorm van religieuze beeldcultuur. Ze getuigen van het katholieke reveil in die periode, ook wel het 'Rijke Roomse Leven' genoemd. Kerken, kloosters en zelfs huiskamers over de hele wereld staan er vol van, maar de beelden kunnen niet altijd op even veel waardering rekenen. (Meer...)
Rouwtextiel: de dood in zwarte wol en zijde
Allerzielen staat voor de deur. Op deze katholieke feestdag worden traditioneel de overledenen herdacht. De rooms-katholieke kerk kent nog andere – minder bekende – gebruiken rond de dood, zoals het aankleden van de kerk met rouwtextiel. De gewoonte is volledig in onbruik geraakt en dat maakt van dit soort van kerkelijk textiel een van de meest bedreigde soorten religieus erfgoed. (Meer...)
Meer dan zeven eeuwen Mariaprocessie in Halle
De oudste bron die de processie ter ere van Onze-Lieve-Vrouw van Halle vermeld dateert van 1335. In een pauselijke bul, ondertekend door 17 bisschoppen en een aartsbisschop, werd 40 dagen aflaat verleend aan de deelnemers aan de processie op de eerste zondag van september, naar aanleiding van Maria’s geboorte. Dat maakt dat de processie van Halle al zeker 750 jaar oud is. De volgende editie is gaa (Meer...)
Van wieg tot graf: de zeven sacramenten
Iedereen heeft er wel al van gehoord, maar wat houden de sacramenten precies in, wat is hun diepere betekenis? Het zijn overgangsrituelen die het leven van een christen begeleiden van wieg tot graf. Ze zijn nog altijd populair omdat ze de groepsmentaliteit en de familiebanden versterken, belangrijke levensmomenten duiden en ze een sacraler, significanter karakter geven. (...) (Meer...)
Kerstmis in kleur en beeld. Iconografie en kleur in de kersttijd
Het kerstfeest, dat de geboorte van Jezus Christus gedenkt, is in grote delen van de wereld het meest geliefde christelijke feest. De vele gebruiken die we er rond kennen, zijn losgeraakt van de christelijke context en horen als vanzelfsprekend bij de kersttijd. De kersttijd is echter meer dan het feest van kerstmis, het is een hele cyclus met een typische iconografie en betekenisvolle kleuren. (Meer...)
Pater Damiaan heilig
Dat Pater Damiaan op 11 oktober heilig wordt verklaard, hoeven we u waarschijnlijk niet meer te zeggen. Deze missionaris uit Tremelo, die zich op het einde van de 19de eeuw tot het uiterste inzette voor de melaatsen op het eiland Molokai, wordt dezer dagen overal extra in de kijker gezet. Niet dat de man een herwaardering of een charmecampagne nodig heeft om herinnerd te (Meer...)
Mijn klein Jeruzalem. Heiligendevotie in het bisdom Gent
In 2009 is het 450 jaar gelden dat paus Paulus IV met de bul Super Universas drie nieuwe aartsbisdommen in de toenmalige Nederlanden oprichtte: Utrecht, Mechelen en Kamerrijk. Bij die gelegenheid werd ook enkele nieuwe bisdommen in het leven geroepen, waaronder de bisdommen Brugge, Antwerpen en Gent.Het bisdom Gent viert deze verjaardag met een (...) (Meer...)
Reünie in de kathedraal van Antwerpen
Vandaag de dag herbergt de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen enkele topstukken van schilderkunst en beeldhouwwerk. Toch laat de gotische kathedraal tegenwoordig al bij al een vrij sobere indruk na. Dat was ooit anders. (Meer...)
Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel
Scherpenheuvel is een van de grootste en bekendste bedevaartsoorden van ons land. Elk jaar brengt het bedevaartseizoen van 1 mei tot 1 september vele duizenden mensen op de been. Hun motieven zijn zeer uiteenlopend. Ze komen er om Maria van Scherpenheuvel om hulp te vragen, uit dankbaarheid of gewoon om te bezinnen. En in november trekt er elk jaar de Kaarskensprocessie uit. (Meer...)
Pasen
Binnenkort is het weer Pasen. In de supermarkten en bij de bakker ligt het al vol met eitjes, klokken en hazen van chocolade. Pasen is het belangrijkste liturgische feest van het christendom, maar de oorsprong van het paasfeest is veel ouder. (Meer...)
Binnenkijken bij de norbertijnen
Kloosters en abdijen behoren tot de belangrijkste instellingen uit het Ancien Regime. Ze bleven zeer lang een grote invloed uitoefenen op de vormgeving van religie, cultuur en samenleving in Europa. De norbertijnen zijn een van de vele religieuze orden die zich in deze streken vestigden en zich onderscheidden door hun leefwijze, klederdracht en spiritualiteit. (Meer...)
Heiligen als wonderdokters
Tandpijn, hoofdpijn, keelpijn, puisten, maar ook psychische aandoeningen, besmettelijke ziekten... voor elke kwaal heeft de Kerk zijn heilige. Het aanroepen van heiligen om genezing te verkrijgen, heeft een lange traditie. Hoewel deze vorm van volksdevotie stilaan verdwijnt, vind je er hier en daar nog sporen van terug. Waarom worden zoveel ziekenhuizen naar Elisabeth (...) (Meer...)
Maria door Vlaanderen gedragen
Meimaand is Mariamaand. Mariabeelden worden massaal klaargemaakt voor de Mariaprocessies en mogen weer even hun vertrouwde bergplaats in de kerk, kapel of gebedsruimte verlaten. De verering van Maria leeft! Hoe komt het toch dat haar devotie de tijd doorstaat en dat zij nog steeds in al haar glorie en onder grote belangstelling langs Vlaamse wegen wordt (...) (Meer...)
Passie in de lente
Pasen is het belangrijkste liturgische feest van het christendom, maar de oorsprong van het paasfeest is veel ouder. Tegenwoordig is het het lentefeest bij uitstek. (Meer...)
Hij komt, hij komt, die lieve goede Sint...
Nog enkele nachtjes slapen en dan is het weer zover: op 6 december komt sinterklaas onze kinderen weer verblijden met speelgoed en lekkers. Veel gebruiken in het huidige sinterklaasfeest gaan terug tot Nicolaas van Myra, een bisschop uit Lycië (Turkije), maar er komen ook oudere, Germaanse elementen in de sinterklaastraditie voor. (Meer...)
Topstukken in de monumentale kerken van Antwerpen
In de vijf monumentale kerken die Antwerpen rijk is, hangen zo'n tweeën­twintig schilderijen die reeds opgenomen zijn op de lijst van het Topstukkendecreet. Recent kwam daar nog een bijzonder rijke collectie tekeningen bij uit de verzameling van de Sint-Carolus Borromeuskerk, met ontwerptekeningen voor het kerkgebouw en decoratieve elementen, sommigen van de hand van Peter Paul Rubens. (Meer...)
Er is een kindeke geboren
Het kerstfeest is één van de meest gevierde momenten van het kerkelijk jaar. Op 25 december vieren de christenen de geboorte van Jezus, hoewel dit niet de werkelijke geboortedag van de Messias is. Het feest is in het westen op verregaande wijze geseculariseerd en de elementen die ermee verweven zijn, zoals de kerstboom en de pakjes, gaan terug op Romeinse en Germaanse tradities. (Meer...)


Identificatie
©2010 CRKC en ICOLEIS | Colofon